Torokul Doorov

Мен бул жаңылыкты кечигип кабарлап жатам: Былтыр Лейлекте сүннөт тойдо тарткан сүрөтүм Transitions Online (TOL) уюмунун фотоконсурсунда Маданият деген бөлүмдө жеңди. Мына бул жерде мен иштеген "Азаттык" радиосу бул жөнүндө жазган кабар бар.

Кадимки күн, Кадимки сөз, илептер. Алыста барат поезд. Баратат учуп ак түтүн. Жалгыздык – жалган. Жалгыздык - арман, Жалгыздык сараң... Эстетет баарын, а неге атпайт таң? Ноябрь беши. Кайрылып келбейсиң эми, Ортодо калат үшкүрүк. Тозоктон эмес, сезимим бар бейиштен кийинки... Кадимки түн, Кадимки көз жаш, бакыт - күң. Ыраазы боло бил ааламда сендей бир башка бар үчүн. (23.06.2011. Прага)

Бул куру сөз эмес. Мен тай-тай басып, нанды “нана” деген кезимде биз Лейлектин борбору Исфанага көчүп келдик. Үйүбүз сегиз бөлмөлүү “орустун узун үйлөрүнөн” эле. Чыгыш жагындагы эшигинде Момунжан ака менен Гүлнара апа Дилфуза, Толкун, Шухрат деген балдары менен жашашчу. Батыш жагынан биздин үйдүн эшиги ачылчу. Бирок эки үй-бүлөнү бир шыйпырдын астында 17 жыл баккан бул үйдүн эки учун бири-биринен бөлгөн тосмо жок эле. Ошол муштумдай кезимде досторумдун кимиси кыргыз, кимиси өзбек экенин деле жакшы аңдаган эмес экенмин. Балалыктын ал дүйнөсүндө улут-улут болуп бөлүнүү жат болчу. ( Уландысы бул жакта )

Дасторкондогу сүт азыктарынын бири - сыр - мындан 8 миң жыл мурда Түштүк-Чыгыш Азияда жаралганы айтылат. Ачытылган сүттөн жасалчу азык бүгүн Голландиянын негизги экспорттук продукцияларынын бирине айланган. Бул өлкөнүн быштагы дүйнөдө өзгөчө даамы, жасалуу ыкмасы менен бааланат. Биз адатта “ Голланд сыры ” деп атап жүргөн быштакты голландиялыктар өздөрү “ Гауда ” дешет. Гауда – бул Голландиянын түштүгүндөгү шаарча. Анын тургундары сырды тээ VI-кылымдан бери жасап, салтты улам жаңы ыкма, кошулмалар менен толуктап келишүүдө. Мен жакында ошол шаарчага барып, кадимки сыр жасаган дыйкан-фермердин бир үй-бүлөсү менен тааныштым.

Ойлосом, мен мурда тай агам менен көп деле сүйлөшчү эмес экем. Балалыгымдан эсимде калганы – анын колуна кетмен көтөрүп, таштак бийик жананын чокусуна үй салып, айлананы таштан арылта арык салып, суу коюп, өрүк-алма тигип, мөмөсү аз же начар дарактын шагын кыйып, оордуна жакшы сорттун бутагын "пайванттап", керели-кечке жылдан-жылга бакты караганы... Башынан калпагын түшүрбөй, жакасын жайлата ачып, кетмен көтөргөн кишинин мына ушул образы көз алдымда мөөрдөй сакталып калган тура. Бир топ жыл четте жүрүп, кайра тагам менен жолукканы анын жанагы таш баскан жанасына келдим. Көргөн көзүмө ишене албай, көкүрөктү бир жагымдуу чымчылай, көздөрдү тойгуза алгыс бир сезимдер курчап турду - бопбоз талаанын оордуна чыныгы бейиштин төр багына келгендей болдум: айлана жапжашыл, алма десең бойго жеткен кыздын үрпүндөй тырсыйган мөмөлөрү шагын сындыргыдай салыптыр, өрүк десең чыныгы дефицит сортко айланган кандек, мурсанжалинден берки Баткенде сейрек кездешип калган өрүктүн күн нурунун чек...

Кыргызстандын түштүгүндөгү Лейлек районунда ушундай бир "бейиш жерлер" бар. Акын Курбаналы Сабыровдун ырларында көп кездешкен Козу-Баглан дайрасынын шар үнүн, жээктеги чөптүн ташка айткан сырын угуп, бул жердеги тоолор нечен кылымды карытып жатат... Жогорудагы сүрөттөгү жерди менин ыраматылык тайэнем "Апак" деп атап койчу. Бу жердеги боз адырлар этегин көрсөткүчү жок... Мен ушундай жерлерди көргөндө, чынын айтсам, сүрөтчү иниме кызганып кетем. Бул - Лейлектеги Белес айылына бараткан жолдогу көрүнүш - атамдын сүйүктүү жери, акын үчүн илхамдын чыныгы уюгу Мына бул жерге мен дайыма келгим келе берет. Катраңдан Өзгөрүш деген айылга кирип бараткан жол. Чындап эле ушул жерде аалам "өзгөрөт"... Белестин түрүлгөн билеги :) Мен бүгүн силерге өзүмдүн эң сүйүктүү жерлеримдин бирин көрсөттүм. Сүрөттөр да өзүмдүкү. Эми силер да Кыргызстанда өзүңөрдүн сүйүктүү жерлериңер менен бөлүшпөсөңөр болбойт го? :)

Бүгүн ал кетсе дагы алыс жакка, Дарактар ийилбеди, булак да ыйлабады. Асманда канча доордун күбөлөрү Жылдыздар жерге ок да атышпады. Бүгүн ал алыстарга кетсе дагы, Көөдөндү чымчыбады эч бир сезим. Кагылбай калган өңдүү комуз кылы, Кош болгун, күлгүн, тентек жаштык кезим... Прага 2009.

Today it's my last day in Moscow. It's an end of my six year life in Russia. Something is changing, something is becoming more complicated inside. But I'm ready for it. I'll always keep these memories on my mind. I'll never forget Moscow, its hospitality, its people, its beautiful and rich history, and even its skinheads :) I'm thankful for all what I've earned here. I'm sure of one thing - I'll come back soon :) -- Alexandrovsky sad. September 2007. "Three brothers" of Kremlin. Love...

Hi there, Here is a second part of "My Moscow" photo-report. I've tried to focus here on specific detailes with a link to the history of Russia or Moscow. -- On the wall: "Alexandr Sergeevich Pushkin visited the Moscow State University in September of 1832" Moscow Metro named after V.I.Lenin is known as one of the best in the world. But bust of Lenin inside the metro seems "unhappy..." BBC has called his as "The man who really beat Hitler", and he is galloping to sky? (The monument to Marshal G.K. Zhukov) But something has not changed... Just "Love..." :) To be continued...

Yesterday, we had an unusually sunny weather in Moscow. I have enjoyed to walk through the main streets and places from Tverskaya to Mohovaya streets, "Ohotny riyad" centre, and after visiting Journalism Department of the Moscow State University, I went to GUM centre for the meeting with friends. We were walking and walking inside the "Alexandrovsky sad" (Alexander's garden). I like this park, every time when I come here I find it different, new, changed. There are a lot of places in this city, where I would (n't) like to be. They have certain faces, emotions and feelings like humans. Now, I would like to show you some of them in following pictures I made yesterday. Face of Dostoevsky and birds... they are so similar, aren't they? This is a "Home of Journalism" for all CIS countries We don't care... we have love :) "Olimpiysky" swimming pool. No comment... to be continued...